Woordenlijst crypto-nalatenschap

Een woordenlijst van crypto-erfrechttermen in gewone taal. Elke definitie legt ook uit waarom de term in de context van een nalatenschap relevant kan zijn. Gebruik hem wanneer een document, een e-mail van een platform of een gesprek met een professional een woord gebruikt dat u niet herkent.

2FA (tweestapsverificatie)

Een extra inlogstap (een code van een authenticator-app, een sms of een beveiligingssleutel) bovenop een wachtwoord. In een nalatenschap kan 2FA het verschil zijn tussen toegang en een vergrendeld account, omdat de herstelcodes vaak ergens bestaan waar de overledene ze bewaarde. Zie 2FA en toegang tot crypto na overlijden.

Adres (walletadres)

Een lange reeks letters en cijfers die aangeeft waar crypto naartoe kan worden gestuurd. Op veel blockchains, zoals Bitcoin en Ethereum, zijn adressen en transacties publiek zichtbaar. Dat geldt niet voor ieder netwerk: privacygerichte cryptocurrencies kunnen deze informatie afschermen. Een gevonden adres in de documenten van de nalatenschap is een aanwijzing, geen toegang. Zie waarom een zichtbaar walletsaldo geen toegang of eigendom bewijst.

Altcoin

Elke cryptocurrency anders dan Bitcoin. Altcoins hebben vaak eigen wallets, exchanges en netwerken, dus de nalatenschap kan meerdere verschillende routes nodig hebben om er toegang toe te krijgen.

Authenticator-app

Een app die tijdsafhankelijke inlogcodes voor 2FA genereert. Na een overlijden kan de telefoon met de app minstens zo belangrijk zijn als de wachtwoorden: zonder de app of de herstelcodes kan het account vergrendeld zijn, zelfs als het wachtwoord bekend is.

Backup (herstelbackup)

Een afzonderlijk bewaarde herstelkopie of herstelset waarmee toegang kan worden gereconstrueerd wanneer het primaire apparaat of walletbestand verloren raakt. Het vinden van een backup na een overlijden kan de hele oplossing zijn; het verkeerd aanraken ervan kan het hele probleem zijn. Zie wat hebt u gevonden?.

Begunstigde

Een persoon of entiteit die gerechtigd is activa te ontvangen. Omdat weinig platforms begunstigdenregelingen aanbieden, wordt crypto vaak via het nalatenschapproces afgehandeld in plaats van via een directe overdracht. Zie crypto op een exchange na overlijden.

Beveiligingssleutel (YubiKey)

Een fysiek apparaat dat als tweede factor bij 2FA dient, bijvoorbeeld een YubiKey. Zonder de sleutel kan een account vergrendeld blijven, ook wanneer het wachtwoord of de pincode bekend is; back-upcodes kunnen soms een alternatief zijn. Bewaar een gevonden beveiligingssleutel en noteer dat hij bestaat. Zie 2FA en toegang tot crypto na overlijden.

Bewaarder (custodian)

Een persoon of bedrijf dat crypto of sleutels voor iemand anders bewaart. Na een overlijden kan een bewaarder een deel van de toegangsketen beheren. Leg vast welke bewaarder betrokken is en met welke account- of contractgegevens die relatie kan worden aangetoond; de juridische documenten bepalen of ondersteunen wie bevoegd is om namens de nalatenschap op te treden, afhankelijk van het rechtsgebied en de situatie.

Bewindvoerder

Een persoon die goederen beheert binnen de bevoegdheden van een bewind. Bij een nalatenschap kan in een testament zijn bepaald dat (een deel van) de geërfde bezittingen voor een erfgenaam onder bewind staan; welke taken, bevoegdheden en duur daarbij gelden, hangt af van de concrete regeling en het testament. Een executeur kan in bepaalde situaties ook als afwikkelingsbewindvoerder zijn aangewezen en daarmee aanvullende bevoegdheden hebben. Bij een nalatenschap zonder testament wordt niet automatisch een bewindvoerder benoemd.

BIP-39

De technische standaard waarmee de meeste wallets een seed phrase genereren: uit een vaste woordenlijst wordt een reeks woorden gekozen waaruit de sleutels van de wallet worden afgeleid. De standaardlengtes zijn 12, 15, 18, 21 of 24 woorden; sommige wallets gebruiken andere formaten. Zie wat is een seed phrase.

BIP38

versleutelde private key (6P…)

Een standaard om een private key extra te beveiligen met een wachtwoord, vooral bij oudere papieren wallets. Zo’n sleutel is te herkennen aan een reeks die met 6P begint; zonder het wachtwoord is de sleutel niet bruikbaar. Zie private key.

Blockchain

Een gedeelde administratie van transacties van een cryptocurrency. Welke informatie openbaar zichtbaar is, verschilt per blockchain; bij sommige privacygerichte cryptocurrencies zijn bijvoorbeeld afzender, ontvanger of bedrag afgeschermd. Het toont niet wie vandaag de sleutels beheert, daarom zijn blockchaingegevens bewijs, geen toegang.

Blockchainverkenner (block explorer)

Een website of tool waarmee transacties en adressen op een blockchain kunnen worden opgezocht. Een adres of transactie-ID kan erin worden gecontroleerd, maar een zichtbaar saldo is geen bewijs van toegang, eigendom of bevoegdheid. Zie wat hebt u gevonden?.

Broker (OTC-dienst)

over the counter / bemiddelaar

Een tussenpersoon of dienst die buiten de beurs om een koper en verkoper bij elkaar brengt (over the counter). Bij grotere of minder courante posities kan zo’n route worden gebruikt; stel eerst vast wie bevoegd is en welke procedure geldt.

Cold storage

Een opslagmethode waarbij private keys of het signing environment offline worden gehouden. De crypto zelf blijft op de betreffende blockchain geregistreerd. Cold storage is gebruikelijk voor lang aangehouden bezit; een nalatenschap kan zulke bewaring tegenkomen, bijvoorbeeld in een kluis.

DeFi (decentralised finance)

Financiële toepassingen op blockchains, staking, lending, liquidity pools. DeFi-posities stoppen niet na een overlijden: lock-ups, unbonding-periodes en liquidaties lopen door, en de nalatenschap heeft de administratie en sleutels nodig. Zie DeFi-posities na overlijden.

Descriptor

wallet descriptor / output script descriptor

Een technische beschrijving van hoe een wallet zijn adressen en sleutels opbouwt. Bij sommige wallets, waaronder multisig, is naast de sleutels ook deze configuratie nodig om de wallet te herstellen. Bewaar gevonden configuratie- of exportbestanden daarom samen met de sleutels.

Eigen beheer

self-custody / non-custodial

Een model waarbij de gebruiker of gebruikers, en niet een centrale exchange of bewaarder, de noodzakelijke autorisatie over de activa controleren. Dat kan via traditionele private keys of een seed phrase, maar ook via andere wallet-specifieke mechanismen; een enkele seed phrase of lokaal bewaarde private key is dus niet altijd nodig. Na een overlijden moeten zowel de relevante bevoegdheid als het exacte wallet- en herstelmodel worden vastgesteld. Zie exchange of eigen beheer.

Erfbelasting

Belasting over bezit dat na een overlijden overgaat. De fiscale behandeling van crypto bij een overlijden verschilt per rechtsgebied, waaronder de classificatie, de waarderingsdatum, de aangifteplicht en eventuele vrijstellingen. Zie crypto en erfbelasting.

Ethereum-keystore (JSON-keyfile)

Een specifiek type JSON-bestand, gebruikelijk bij Ethereum-wallets, waarin een private key versleuteld is opgeslagen en door een wachtwoord wordt beschermd. Niet ieder .json-bestand is een wallet of keystore; bestanden uit een Ethereum-keystoremap, waaronder bestanden die met UTC-- beginnen, kunnen daarom relevant zijn. Zie de wallet-formatbibliotheek.

Exchange

Een platformaccount waarbij de aanbieder de assets of de bijbehorende sleutelinfrastructuur beheert. Crypto op zo’n custodial account volgt de officiële procedure van het platform voor overleden klanten; technisch herstel is meestal niet nodig. Daarnaast bestaan gedecentraliseerde beurzen (DEX’s) als on-chain handelsprotocollen; gebruik daarvan betekent niet automatisch dat een centrale partij de activa bewaart. Zie crypto op een exchange na overlijden.

Executeur

De persoon die in het testament is benoemd om de nalatenschap te beheren en af te wikkelen binnen zijn of haar bevoegdheden. Welke beheers-, verkoop- of verdelingsbevoegdheden een executeur heeft, hangt af van de benoeming en het toepasselijke recht; controleer de concrete bevoegdheden voordat u onomkeerbare handelingen verricht. Zonder testament wordt niet automatisch een bewindvoerder benoemd; de erfgenamen handelen zelf of via vereffening. Zie gids voor de executeur van een crypto-nalatenschap.

Hardware wallet

Een fysiek apparaat (zoals een Ledger, Trezor of BitBox) dat cryptografische sleutels beschermt en transacties kan ondertekenen. Een werkend apparaat dat met de juiste PIN of het juiste apparaatwachtwoord kan worden ontgrendeld, kan afhankelijk van het model en de configuratie nog toegang tot de wallet geven zonder dat de herstelzin direct nodig is. De herstelzin of andere walletbackup is vooral belangrijk wanneer de wallet op een ander of gereset apparaat moet worden hersteld. Bij gebruik van een extra passphrase kan ook die passphrase nodig zijn. Zie hardware wallet na overlijden.

Herstelzin

Seed phrase / recovery phrase

De woorden waarmee een wallet kan worden hersteld. De standaardlengtes volgens BIP-39 zijn 12, 15, 18, 21 en 24 woorden; sommige wallets gebruiken andere aantallen. Een seed phrase is zeer gevoelig herstelmateriaal. Bij veel wallets kan iemand met de juiste woorden toegang herstellen. Als er een extra passphrase of andere beveiliging is ingesteld, kan die daarnaast nodig zijn. Bezit van de woorden bewijst geen juridisch eigendom of bevoegdheid. In een nalatenschap is het vinden ervan het doel; typen, fotograferen of delen is de klassieke fout. Zie wat is een seed phrase en u heeft al een fout gemaakt, en nu?.

Hex (hexadecimaal)

0–9 en a–f

Een gebruikelijke notatie voor getallen en gegevens, met de tekens 0–9 en a–f. Een private key kan bijvoorbeeld als 64 hex-tekens worden weergegeven; zo’n reeks is geheim. Zie private key.

Hot wallet

Een wallet die met internet is verbonden, een telefoonapp, desktopprogramma of browserextensie. Hot wallets zijn makkelijker te benaderen, en op een telefoon of computer kan nog een ingelogde sessie openstaan — een reden om het apparaat ongewijzigd te bewaren (niet ontgrendelen, updaten of “controleren”) totdat de bewaarwijze is beoordeeld en de bevoegdheid is vastgesteld.

Een cryptografisch aandeel dat in sommige MPC-wallets door een apparaat of partij wordt beheerd. Meerdere shares kunnen samen nodig zijn om een transactie te ondertekenen, zonder dat de volledige private key daarbij wordt samengevoegd of zichtbaar wordt. Hoeveel partijen nodig zijn en hoe herstel werkt, verschilt per wallet. Bewaar gevonden key-share- en herstelmateriaal veilig en stel eerst vast om welke wallet en herstelprocedure het gaat. Zie exchange of eigen beheer.

Liquidity pool

Een DeFi-structuur waarin gebruikers activa leveren om handel mogelijk te maken. Een liquiditeitspositie kan per protocol en versie verschillend worden vastgelegd, bijvoorbeeld als fungibele LP-token, NFT/position token of andere positie; de nalatenschap heeft daarom de administratie nodig van welke pools en posities zijn gebruikt. Zie DeFi-posities na overlijden.

Mnemonic

Een reeks woorden die wordt gebruikt om informatie op een beter leesbare manier vast te leggen. Bij moderne crypto-wallets wordt de term vaak gebruikt voor een seed- of herstelzin. Bij sommige oudere wallets kon een mnemonic echter een andere herstelfunctie hebben, bijvoorbeeld voor het terugvinden van walletgegevens of een wachtwoord. De betekenis hangt daarom af van het betreffende walletformaat. Zie herstelzin.

Multisig (meervoudige handtekening)

Een wallet waarvoor een vooraf bepaald minimumaantal handtekeningen nodig is om geld te verplaatsen, bijvoorbeeld 2 van 3. Welke ondertekenaars technisch nodig zijn, hangt af van de ingestelde drempel en van welke vereiste signing keys beschikbaar zijn. Multisig kan bewust voor erfopvolging worden gebruikt. Zie multisig en nalatenschap.

NFT (non-fungible token)

Een uniek token op een blockchain dat kan verwijzen naar bijvoorbeeld digitale kunst, een verzamelobject, een domeinnaam, een lidmaatschap of een ander recht of object. De blockchain registreert het token en het adres waarop het zich bevindt; welke juridische of contractuele rechten daaraan verbonden zijn, volgt daar niet automatisch uit. Bij een nalatenschap is het daarom relevant het token, de chain, het contractadres en de token-ID te identificeren; laat juridische rechten waar nodig afzonderlijk vaststellen. Zie NFT’s in een nalatenschap.

Notaris

Een juridische professional die documenten authenticeert en in veel landen de erfopvolging begeleidt, verklaringen van erfrecht afgeeft en bevestigt wie mag handelen. De rol en bevoegdheden verschillen sterk per land. Zie wie kan helpen bij geërfde crypto.

Ondertekenaar (signer)

externe signer / signing device

Een apparaat, programma of partij die namens een wallet transacties ondertekent. Bij sommige wallets staat de sleutel op een apart apparaat (externe signer) en verlaat die de computer niet. Bij een nalatenschap telt wie het apparaat en de bijbehorende toegang heeft.

Paper wallet

Een fysiek document met een publiek adres en de bijbehorende private key, vaak als tekst of QR-code. Een papieren seed phrase is een seed-backup, geen klassieke paper wallet. Paper wallets zijn kwetsbaar en worden na een overlijden vaak op onverwachte plaatsen gevonden, en moeten precies zoals gevonden worden bewaard. Zie paper wallets na een overlijden.

Passkey

Een inlog- of ontgrendelmethode waarbij een account of wallet via een beveiligd apparaat wordt geopend, bijvoorbeeld met vingerafdruk, gezichtsherkenning of de pincode van de telefoon of computer, zonder traditioneel wachtwoord of seed phrase. Sommige moderne wallets en smart accounts gebruiken passkeys als eigenaar- of ondertekenmethode. Na een overlijden is belangrijk te achterhalen welke apparaten en accounts aan de passkey zijn gekoppeld. Zie smart-contract wallets bij een nalatenschap.

Passphrase

Een extra woord of reeks bovenop een seed phrase om een wallet te beschermen. Zonder de passphrase kan de seed phrase alleen mogelijk niet de tegoeden herstellen, een veelvoorkomende oorzaak van “de woorden gevonden maar er staat niets op”. Zie wachtwoorden en passphrase bij een nalatenschap.

Private key

Een private key is een geheime waarde waarmee geldige cryptografische handtekeningen kunnen worden gemaakt. Of één private key op zichzelf voldoende is om crypto te verplaatsen, hangt af van de wallet-, script- of contractconfiguratie. Bij bijvoorbeeld multisig of sommige smart-contract-wallets kunnen aanvullende handtekeningen of autorisaties nodig zijn. Technische tekenbevoegdheid is bovendien niet hetzelfde als juridisch eigendom.

Fotografeer of verstuur hem nooit, en voer hem nooit ergens in alleen omdat een website of app officieel lijkt. Controleer eerst in de actuele officiële documentatie van de betreffende wallet waar en hoe herstel hoort plaats te vinden (zie officiële kanalen en bronverificatie). Wijkt wat u op het scherm ziet af van de officiële herstelprocedure, of twijfelt u? Voer dan niets in.

Een private key is één sleutel, meestal een lange reeks letters en cijfers; een seed phrase is herstelmateriaal waaruit een deterministische wallet een reeks sleutels kan afleiden, eventueel samen met een extra passphrase. Zie wat is een private key en wat is een seed phrase.

Publieke sleutel

Public key

Het niet-geheime deel van een cryptografisch sleutelpaar waarmee handtekeningen van de bijbehorende private key kunnen worden gecontroleerd. Bij sommige adrestypen wordt een walletadres uit een publieke sleutel of een hash daarvan afgeleid; andere adressen, bijvoorbeeld bepaalde script- of smart-contractadressen, worden anders gevormd. Een publieke sleutel is daarom niet hetzelfde als een walletadres en kan privacygevoelig zijn. Publieke sleutels kunnen in administratie of technische gegevens voorkomen. Een private key is daarentegen geheim toegangsmateriaal, maar kan in een nalatenschap juist wél op papier, in een bestand of in een oude back-up worden aangetroffen. Behandel een onbekende sleutel daarom voorzichtig en deel of fotografeer hem niet.

Safe

smart-contract-wallet · voorheen Gnosis Safe

Een veelgebruikte smart-contract-wallet (voorheen Gnosis Safe). Een Safe kan één of meerdere owners hebben en gebruikt een ingestelde drempel voor transacties. Daardoor kan een Safe bijvoorbeeld 1-van-1 zijn of als multisig met meerdere owners zijn ingericht. Het Safe-contract zelf heeft geen seed phrase. Zie smart-contract wallet.

Smart-contract-wallet

Een wallet die door een smart contract wordt beheerd in plaats van door een simpel sleutelpaar, gebruikt door Safe en account-abstraction-wallets. Het contract zelf heeft geen seed phrase, dus herstel volgt andere regels. Zie smart-contract wallets en nalatenschap.

Staking

Deelnemen aan een proof-of-stake-systeem, rechtstreeks of via een pool of aanbieder, om bij te dragen aan netwerkbeveiliging en mogelijk beloningen te ontvangen. Of activa daarbij vaststaan, direct opneembaar zijn of via een liquide token worden vertegenwoordigd, hangt af van de gebruikte stakingmethode. Gestakete posities kunnen unbonding-periodes hebben die na een overlijden doorlopen. Zie DeFi-posities na overlijden.

TOTP (tijdsafhankelijke eenmalige code)

De technische standaard voor de tijdsafhankelijke codes die authenticator-apps genereren voor 2FA, bijvoorbeeld bij exchanges en wallets. De code verandert periodiek. Nieuwe TOTP-codes kunnen worden gegenereerd met de bijbehorende setupkey, bijvoorbeeld via een authenticator-app. Back-up- of herstelcodes genereren geen TOTP-codes, maar kunnen afhankelijk van de aanbieder wel een alternatieve inlog- of herstelroute bieden. Na een overlijden kunnen daarom zowel de authenticator of setupkey als eventuele herstelcodes relevant zijn. Zie 2FA en toegang tot crypto na overlijden.

Uitgebreide publieke sleutel

Extended public key · xpub / ypub / zpub

Een publieke sleutel waarmee adressen en transactiehistorie binnen een deel van de wallet kunnen worden bekeken (xpub, ypub of zpub). Zo’n sleutel kan niet ondertekenen en toont niet automatisch de hele wallet. Behandel hem als privacygevoelig en bewaar hem bij de technische gegevens.

Unbonding (opnameperiode)

De periode nadat een opname- of stopaanvraag is ingediend bij staking of een validator, waarin de activa nog zijn vergrendeld voordat ze beschikbaar komen. Deze periode loopt na een overlijden door en bepaalt mede wanneer activa beschikbaar zijn. Zie DeFi-posities na overlijden.

Verklaring van erfrecht / executele

Documenten die, afhankelijk van hun type, kunnen aantonen wie erfgenamen zijn en/of wie voor bepaalde handelingen bevoegd is om namens de nalatenschap of erfgenamen op te treden. Ze geven niet automatisch een algemeen recht om de hele nalatenschap te beheren. Welke betekenis en bevoegdheden eraan verbonden zijn, hangt af van het document, het toepasselijke recht en de concrete situatie. De naam hangt af van het land, verklaring van erfrecht, executele, Erbschein, certificat d’hérédité. Instellingen kunnen er een verlangen voordat zij activa vrijgeven; welk document nodig is, hangt af van de instelling, het rechtsgebied, de rol van de betrokkene en de concrete situatie. Zie nalatenschapsdocumenten uitgelegd.

Versleutelde container / versleutelde schijf

Opslag die door versleuteling wordt beschermd, een VeraCrypt- of TrueCrypt-container, een met BitLocker versleutelde schijf, een LUKS-volume of een met een wachtwoord beveiligd archief of back-up. De versleuteling beschermt wat erin zit, vaak de walletbestanden of back-ups zelf. Experimenteer niet op het enige originele medium en voer geen reparatie-, formatteer- of herstelacties uit voordat duidelijk is welk versleutelingssysteem is gebruikt. Bewaar het medium en een eventueel opgeschreven wachtwoord gescheiden. Zie versleutelde schijven en containers na een overlijden.

wallet.dat

Het walletbestand dat Bitcoin Core en andere Bitcoin-familieclients gebruiken (Litecoin, Dogecoin en vergelijkbaar). Het kan de sleutels van de wallet bevatten, afhankelijk van de walletversie en configuratie. Bewaar altijd een ongewijzigde kopie van het oorspronkelijke bestand voordat u het laadt, migreert, converteert of repareert; compatibiliteit verschilt per walletgeneratie en softwareversie, voer wijzigingen niet uit op de enige kopie. Zie wallet.dat-bestanden.

Walletsoftware

Het programma dat sleutels en adressen beheert, een desktopapp, telefoonapp of browserextensie. Verschillende software gebruikt verschillende bestandsformats, daarom moet de nalatenschap het format identificeren vóór het aanraakt. Zie de wallet-formatbibliotheek.

Watch-only wallet

Een wallet die adressen en saldi kan bekijken maar niet zelf kan ondertekenen, omdat de private keys ontbreken. Een gevonden walletbestand kan watch-only zijn; het bestand bewijst dan geen besteedbare sleutels of tegoeden. Zie de wallet-formatbibliotheek.

Vindt u een term in een document die hier niet staat? Begin bij wat hebt u gevonden?, identificatie komt vóór begrip.