Eerste stappen na een overlijden

Wanneer iemand overlijdt en er mogelijk crypto bestaat, bepalen de eerste stappen hoeveel er later nog mogelijk is. De kern is kort: bewaar alles, verander niets, en stel eerst vast wie bevoegd is voordat u iets anders doet. Deze stappen gelden voor alle crypto, bitcoin, ether en elke andere munt of token.

PDF: De eerste 48 uur, download de eenpagina-bewaarchecklist.

Voor het volledige proces in één printbare checklist gebruikt u de complete checklist voor een crypto-nalatenschap. Hoe lang elke fase realistisch duurt, leest u in de tijdlijn van een crypto-nalatenschap.

De juiste volgorde

1. Bewaar. Laat apparaten, papieren notities, wallets (de software of het apparaat dat crypto bewaart), documenten en verpakkingen precies zoals ze zijn. Laad geen apparaten op, werk niets bij, raad geen pincodes en “check” niets.
2. Leg vast. Noteer de datum, de locatie en wie elk voorwerp heeft gevonden of aangeraakt. Dit verslag kan later van belang zijn.
3. Stel bevoegdheid vast (het wettelijke recht om namens de nalatenschap te handelen). De executeur of persoonlijke vertegenwoordiger uit het testament, of de erfgenamen volgens het lokale erfrecht, zijn de personen die mogen handelen. Bezit van een apparaat of een vel met woorden is geen bevoegdheid; een notaris, rechtbank of het lokale equivalent bevestigt dit.
4. Identificeer wat er is gevonden. Een hardware wallet, een exchange-account, een lijst woorden, een walletbestand, een QR-code, elk heeft andere regels. Zie wat heb ik gevonden?.
5. Classificeer: exchange of eigen beheer (een exchange is een bedrijf dat de crypto voor u bewaart; bij eigen beheer houdt u ze zelf). Een account bij een bedrijf volgt de officiële procedure van de exchange. Eigen beheer hangt af van de sleutels, apparaten en bestanden die er zijn.
6. Handel pas daarna. Officiële procedures, waardering en verdeling komen na de eerste vijf stappen.

Wat u nooit doet

• Voer herstelwoorden, sleutels of wachtwoorden nergens in, fotografeer of verstuur ze niet, niet per e-mail, bericht of formulier. De enige legitieme plek waar het wordt ingevoerd, is het officiële apparaat of walletsoftware van het officiële kanaal waarvan u zeker weet dat die echt is, nadat de bevoegdheid is bevestigd.
• Reset, wis of installeer geen apparaat opnieuw, hoe verleidelijk ook bij een vergrendeld apparaat.
• Log niet in op accounts van de overledene zonder bevoegdheid.
• Scan geen geheimen in een clouddienst en fotografeer ze niet met een online telefoon.
• Gooi oude apparaten niet weg en verkoop ze niet.
• Verplaats geen crypto voordat de bevoegdheidssituatie is beoordeeld.
• Reageer niet op ongevraagde hulpaanbiedingen en betaal nooit een voorafgaande “ontgrendelingsvergoeding”.

Waarom deze terughoudendheid

Toegang tot crypto bestaat meestal uit meerdere onderdelen: een apparaat, een wachtwoord, een seed phrase (de woordenlijst waarmee de wallet kan worden hersteld), mogelijk een passphrase en de juiste softwareversie. Eén enkele handeling kan onderdelen onherstelbaar vernietigen, een update die oude walletsoftware niet meer kan openen, een reset die pincode en apparaat samen wist. Zorgeloos omgaan kan ook later bewijsproblemen opleveren bij de afwikkeling.

Wie bevoegd is

Crypto valt in de regel in de nalatenschap. Wie juridisch recht heeft, hangt af van het erfrecht: wie de erfgenamen zijn, of er een executeur is benoemd, en welk document dit bewijst (verklaring van erfrecht of het lokale equivalent). Een apparaat bezitten is niet genoeg om namens de nalatenschap te handelen.

Als er geen testament is, bepalen de wettelijke erfregels wie erft, zie overlijden zonder testament.

Wat feit is en wat aanname

Houd twee lijsten bij: wat u zeker weet (er ligt een hardware wallet in de kluis) en wat u vermoedt (er kan een exchange-account bestaan). Een zichtbaar saldo of screenshot bewijst niets over eigendom, toegang of juridische titel. Een testament dat crypto noemt is een feit dat crypto is overwogen; een testament dat het niet noemt, is geen bewijs dat er geen crypto bestaat.

Wanneer professionele hulp nodig is

De meeste nalatenschappen kunnen via officiële exchange-procedures en normaal herstel worden afgehandeld. Specialistische technische hulp is alleen relevant bij een afgebakend, onopgelost toegangsprobleem, en pas nadat de stappen hierboven zijn doorlopen. Het begint met een inventaris, niet met het raden van wachtwoorden.